|
Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; ceza yargılaması, icra-iflas, noterlik ve idari yargıya ilişkin birçok önemli değişikliği beraberinde getirdi.
7589 Sayılı Kanun ile Yargıda Neler Değişti?
İcra ve İflas Kanunu'nda Satış Usulüne İlişkin Değişiklikler
Kanunun 1. maddesiyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesinde önemli değişiklikler yapıldı:
Mirasçılar arasında birinci artırma: Tüm malikleri mirasçılardan oluşan ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda, ortaklığın satış yoluyla giderilmesi kararı verildiğinde birinci artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılabilecek. Bu usul bir defaya mahsus uygulanacak.
Teminat muafiyeti: Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar başvurursa, alacağının teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmayacak. Hazine, teminat göstermekten muaf tutuldu.
Elektronik satış portalı teklif oranları: Mirasçılar arası birinci artırmada teklifler muhammen kıymetin yüzde yüzünden başlayacak; diğer hallerde mevcut yüzde elli oranı korunuyor.
İhale bedelini yatırmama yaptırımları: İhaleyi kazanıp bedeli süresinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmeyecek; öncelikle satış masraflarından mahsup edilecek, kalan tutar hak sahiplerine ödenecek. Ayrıca teklif bedelinin yüzde beşi oranında idari para cezası uygulanacak ve bu ceza 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilecek.
Noterlik Kanunu: Evrak İnceleme ve Elektronik Onaylı Örnek
Kanunun 2. maddesi, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 55. maddesini yeniden düzenledi. Buna göre mahkeme, sulh ceza hâkimliği, Cumhuriyet başsavcılığı veya yetkili resmi daireler noterlik evrakını inceleyebilecek; onaylı örnek talep edildiğinde noter, evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla onaylayarak ilgili mercie gönderebilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek ve posta/yol masrafı hariç herhangi bir ücret alınmayacak.
İdari Yargıda Görev ve Parasal Sınırlar
Danıştay Kanunu (Md. 3): Geçici 27. maddedeki "on yıl" ibaresi "on dört yıl" olarak değiştirildi; bir hükmün uygulanması 23/7/2030 tarihine ertelendi.
Bölge İdare Mahkemeleri Kanunu (Md. 4): Tek hâkimle görülecek dava sınırı 25.000 TL'den 486.000 TL'ye yükseltildi. Ayrıca kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı açılan davalar ile uyarma cezası davaları tek hâkim kapsamına alındı.
İYUK Md. 45 ve 46: Bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde karar verme yetkileri (gerekçe değiştirme, maddi hata düzeltme) netleştirildi; kararın kaldırılıp yerel mahkemeye gönderilmesi sınırlı sayılan hallere bağlandı. Ayrıca tek hâkimli davalar, çiftçi malları, taşınmaz zilyetliği ve yabancılar hukuku gibi belirli dava türlerinde bölge idare mahkemesinin kaldırma sonrası verdiği kararlara karşı temyiz yolu kapatıldı.
Adli Tıp Kurumu ve HSK'da Personel Düzenlemeleri
2659 sayılı Kanun (Md. 7): Adli tıp ihtisas kurulu başkan/üyeleri ile grup ve daire başkanlarının görev süresi 4 yıl olarak belirlendi. Geçici 1. madde ile bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte 4 yıl veya daha fazla süredir görevde olanların görevi sona erecek.
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu (Md. 8-9): Hâkim ve savcı yardımcılarına verilecek eğitim konuları (anayasa, ceza hukuku, idare hukuku, duruşma yönetimi, gerekçeli karar yazımı vb.) detaylandırıldı; yazılı ve sözlü sınav usul ve kriterleri (mazeret bildirimi, puanlama, sözlü sınavda değerlendirilecek dört ana kriter) yasal çerçeveye kavuşturuldu. Ayrıca adli yargı adalet komisyonlarına, mesleki hukuki konularda bilirkişiye başvurma yetkisi eklendi.
Kanuni Faiz Oranında Değişiklik
3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi güncellendi: Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında sözleşmeyle belirlenmemiş faiz oranı, TCMB'nin bir önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı kısa vadeli reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanacak. Reeskont oranı 30 Haziran'da beş puan veya daha fazla farklılaşırsa, yılın ikinci yarısında yeni oranın yüzde sekseni geçerli olacak.
Türk Medeni Kanunu: Elektronik Satış Portalı
TMK'nın 440 ve 444. maddelerinde yapılan değişikliklerle, vesayet altındaki kişilere ait taşınmazların satışı da Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine (UYAP) entegre elektronik satış portalı üzerinden açık artırmayla yapılacak; ihale, vesayet makamının onamasıyla tamamlanacak ve onama kararı ihale gününden itibaren on gün içinde verilecek. Bu değişiklikler, yürürlük tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek.
Ceza Hukukunda Öne Çıkan Değişiklikler
TCK Md. 158 (Nitelikli Dolandırıcılık): Banka/kredi kartı bilgilerinin başkasına verilmesi fiiliyle sınırlı iştirak hallerinde cezada yarı oranında indirim öngörüldü.
CMK Md. 80 (Beden Muayenesi/DNA İncelemesi): İnceleme sonuçlarının kimlik bilgilerinden arındırılmış sisteme kaydı, saklama süreleri (kural olarak kesinleşmeden itibaren 20 yıl) ve silme talebi hakkı düzenlendi.
CMK Md. 231 (HAGB): Hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesi önemli ölçüde revize edildi:
Denetim süresi 5 yıla çıkarıldı.
Zararın tazmini şartı, taksitle ödeme imkânıyla esnetildi.
Denetim süresi içinde işlenen suç veya yükümlülük ihlali halinde mahkemenin, cezanın yarısına kadar kısmını infaz etmeme ya da erteleme/seçenek yaptırıma çevirme yetkisi tanındı.
İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB uygulanamayacak.
CMK Md. 308 (Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtirazı): İtiraz süresi üç aya çıkarıldı; sanık lehine itirazlarda süre sınırı aranmayacak.
Borçlar ve Usul Hukukunda Değişiklikler
TBK Md. 55: Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıç tarihi netleştirildi.
HMK: 107. madde (belirsiz alacak davası) yürürlükten kaldırıldı; bunun yerine 109. maddeye eklenen fıkrayla, kısmi dava açılan durumlarda talep konusunun tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılabilmesi ve zamanaşımının kesilmiş sayılması imkânı getirildi. Ayrıca duruşmalar arası sürenin 3 ayı geçemeyeceği, uzaktan katılımda imza yerine geçen usuller ve dava birleştirme/ayırma kararlarına karşı kanun yolu netleştirildi.
Yürürlük
Kanunun büyük bölümü yayımı tarihinde (30/7/2026) yürürlüğe girdi. Ancak:
Danıştay Kanunu'ndaki değişiklik (Md. 3), 23/7/2026'dan geçerli olmak üzere yayım tarihinde,
TMK Md. 440, 444 ve HMK Md. 149'daki değişiklikler (Md. 11, 12, 22) yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek.
|